خرئيس جمهور آمريكا پيش از شروع سفرش به مناطق توفان زده با تشكر از تمامى افرادى كه در حال كمك رسانى هستند اعلام كرد مقادير قابل توجهى آب و غذا در حال ارسال به مناطق آسيب ديده است.
بوش در ادامه سخنانش اعلام كرد حدود ۶۰۰ افسر پليس به منطقه ارسال مى كند كه مسئوليت امنيت شهر را بر عهده دارند. رئيس پليس منطقه نيز با ابراز خرسندى از اين تصميم گفت: ۸۸ افسر پليس در شهر با مشكلات مختلفى روبه رو هستند و جانشان براى تامين امنيت در خطر است.
اين در حالى است كه پيش از وقوع حادثه بسيارى از مردم شهر را تخليه كردند و هزاران نفر كه قادر به تخليه شهر نبودند، در ساختمان هاى امن پناه گرفتند، اما شدت توفان كه سبب قطع برق، آب و تخريب منازل شد، نگرانى مردم را به همراه داشت و به همين سبب مردم براى جمع آورى مواد غذايى شروع به غارت شهر كردند. غارتگران با انواع سلاح هاى گرم و سرد در تلاش براى نجات خود هستند و اخبارى كه از اهالى وحشت زده گزارش شده حاكى از اين است كه بسيارى از غارتگران به سلاح «M16» مجهز هستند.
از سوى ديگر وقوع انفجار در يك انبار شيميايى در شهر فاجعه زده نيواورلئان در اوايل صبح ديروز باعث شد تا تاريكى آسمان منطقه از شعله هاى اين انفجار مهيب، زرد و نارنجى شود و آوارگان و بازماندگان توفان كاترينا با ترس و اضطرابى جديد از خواب بپرند.
هنوز گزارشى از تلفات احتمالى اين انفجار مهيب نرسيده است اما صداى ناشى از اين انفجار از چندين مايل دورتر به گوش رسيد. پس از انفجار اوليه صداى چند انفجار كوچك ديگر نيز شنيده شد و گردبادى تند و سوزاننده از دود سياه به هوا برخاست.
شهردار نيواورلئان در بيانيه اى كه در تلويزيون قرائت كرد گفت: آذوقه ۱۵ تا ۲۵ هزار نفر از افرادى كه در ورزشگاه اصلى شهر پناه گرفته اند رو به اتمام است و آنها در شرايط غير بهداشتى و ناامن قرار دارند.
اوضاع شهر به سمت هرج و مرج شديد مى رود، مردم بسيار گرسنه و عصبى هستند و با خشم در تلاشند تا هر طور شده براى خود آذوقه و مايحتاج اوليه آماده كنند.
يكى از ساكنين منطقه كه جوانى ۱۸ ساله است و در دانشگاه نيواورلئان تحصيل مى كند با يادآورى وضعيت خود مى گويد: ترسناك ترين واقعه اى كه روى داد را در زندگى ام مشاهده كردم، مى خواستم از خيابان عبور كنم كه افراد با چماق به طرفم حمله ور شدند و من فقط توانستم به يك خانه متروكه پناه ببرم.
دولت فدرال نيز با اعلام اينكه براى كاهش هرج و مرج بايد آب، غذا و مواد اوليه به منطقه ارسال شود درخواست افزايش ماموران امنيتى را داده و گفت: آمار ماموران امنيتى بايد ظرف چند روز آينده چهار برابر شود تا امكان مقابله با غارتگران و باند هاى مسلح فراهم شود.
مسئولان امداد يكى از دلايل خشونت مردم را دلسردى آنها از كندى روند امداد رسانى دانستند و شهردار نيز با اعلام اينكه ماه ها زمان نياز است تا بتوان مردم را به خانه هايشان بازگرداند گفت: گرما و رطوبت وضعيت بسيار نامناسبى را در شهر به وجود آورده است. هيلى بارپور فرماندار ايالت لوئيزيانا نيز اعلام كرد گارد ساحلى كه از روز پنجشنبه وارد اين شهر شده در تلاش براى كنترل شهر است. اين گروه در حال جمع آورى جنازه هاى شناور و پخش آب و غذا در ميان آسيب ديدگان هستند ضمن آنكه طبق گفته رئيس جمهور اعضاى گارد ساحلى برخورد قاطعى را با هرج و مرج طلبان و غارتگران در پيش گرفته اند و براساس اعلام فرماندار، حق تير به اعضاى گارد ساحلى داده شده است. فرماندار اين ايالت خواستار اعزام ۴۰ هزار نفر گارد ملى براى رسيدگى به وضعيت شهر شده است و قرار است در چند روز آينده ۱۲ هزار نيروى گارد ملى جديد به منطقه فرستاده شود. وى در بازديد هوايى از اين ناحيه گفت: تنها چيزى كه تصور مى كنيم اين است كه اين حادثه شبيه واقعه هيروشيما در ۶۰ سال پيش است.
بيش از هفت هزار گارد ملى صبح ديروز در نخستين اقدام دولت آمريكا وارد منطقه نئواورلئان شدند. اين گروه در ادامه برنامه امدادرسانى به توفان زده ها در اين شهر با امكانات مختلف و تجهيزات گوناگون وارد شهر شده اند.
گارد ملى در تلاش است تا ضمن انجام عمليات امدادرسانى و توزيع مواد غذايى مسئوليت امنيت شهر را نيز بر عهده داشته باشد. اين گروه كه نخستين گروه اعزام شده به نيواورلئان پس از اعلام شهردار اين شهر است به تجهيزات و سلاح هاى مختلف نيز مجهزند تا در صورت نياز به متخلفان و خرابكاران شليك كنند.
جيمز لى ويت رئيس سابق آژانس فدرال كمك هاى اضطرارى با انتقاد از وضعيت كمك رسانى دولت بوش به منطقه سيل زده گفت: دولت هيچ آمادگى اى براى برخورد با اين حادثه ندارد و اين سبب بروز خشونت در اين شهر شده است. اين در حالى است كه در انعكاس اخبار از رسانه ها نيز دوگانگى در به تصوير كشيدن غارت ها وجود دارد. شبكه خبرى CNN در اخبارش از اين منطقه آسيب ديده سياهان و رنگين پوستان را در زمره غارتگران و هرج و مرج طلبان نشان مى  دهد و شبكه BBC در اخبارش سفيدها را نيز به عنوان غارتگران نشان داده است. ترى ابرت مدير عمليات اضطرارى نيز با انتقاد از وضعيت موجود مردم را در بروز چنين واقعه اى مقصر ندانست و گفت: ما كمك هاى گسترده اى را براى قربانيان حوادث مشابه در خارج از كشور ارسال مى كنيم. وقتى زلزله اى، سيلى و يا هر نوع رخداد طبيعى و غيرطبيعى در اين كشورها رخ مى دهد ما كمك رسانى مى كنيم، ولى قادر به كمك  رسانى به شهر نيواورلئان نيستيم، شهرى كه بسيارى از مردمش پيش از وقوع حادثه شهر را تخليه كرده اند و ما حتى نمى توانيم چند هزار نفر را مديريت و ساماندهى كنيم.
سرگرد شركى بن اسيس از فرماندهان گارد ساحلى مستقر در ايالت نيز با ابراز نگرانى از وضعيت منطقه گفت: هر يك از بالگردهاى نظامى و امداد رسان به هنگام نزديك شدن به بيمارستان ها و يا مراكزى كه توفان زدگان در آنجا در محاصره آب هستند، هدف گلوله قرار مى گيرند كه خواستار انتقال اعضاى خانواده شان به خارج از منطقه هستند. هيچ فرد يا سازمانى در اين شهر كنترل اوضاع را در دست ندارد و نيروهاى گارد ملى براى نمايش قدرت با ماشين هاى سنگين زرهى و مسلسل به گشت زنى در شهر مشغولند.
از سوى ديگر سخنگوى سرويس آمبولانس هاى لوئيزيانا پس از تيراندازى به هليكوپتر امداد اعلام كرد: مردم مستقر در ورزشگاه كه در انتظار نيروهاى امداد هستند بسيار پرخاشگرند و من نگران سلامت پرسنل پزشكى هستم كه در اين مركز مستقرند. پس از تيراندازى به هليكوپتر و آمبولانس هوايى پروازها به تعليق درآمده و تنها افرادى كه توانايى راه رفتن دارند با اتوبوس از اين منطقه به شهرهاى امن تر منتقل مى شوند.
در همين حال مسئولان نئواورلئان اعلام كردند براى انتقال مردم از اين منطقه به بيش از ۵۰۰ دستگاه اتوبوس نياز دارند. در اين منطقه كودكان و افراد مسن بيش از ديگران در خطر هستند و هرچند ساعت يك زن يا مرد مسن بر اثر نبود امكانات جان خود را از دست مى دهد و به دليل نبود امكان دفن، جنازه هاى آنها را در كنار مناطق مختلف رها كرده اند. براى ساماندهى و جمع آورى جنازه ها، قايق هايى مجهز به سردخانه در حال گشت زنى در اين منطقه است كه به دليل خشونت و چپاول منطقه فعاليت اين قايق ها بسيار كند است.
اما در همين حال هتل هاى منطقه گردشگران را به دليل نبود امنيت از هتل خارج كرده اند، اما پليس نيز اجازه خروج آنها از شهر توفان زده را نداده و براى جلوگيرى از خروج آنها اقدام به شليك هوايى كرده است. از ديگر سو سناى آمريكا براى رسيدگى به وضعيت مناطق آسيب ديده از توفان كاترينا بودجه اى معادل ۱۰ و نيم ميليارد دلار براى كمك به مناطق آسيب ديده را به تصويب رساند. كشورهاى خارجى نيز براى كمك به مردم آسيب ديده اعلام آمادگى كرده اند. هيرويوكى هوسودا سخنگوى ارشد دولت ژاپن اعلام كرد كه دولت متبوعش مبلغ ۲۰۰ هزار دلار نقدى و ۳۰۰ هزار دلار كمك جنسى از طريق صليب سرخ به قربانيان اين توفان كمك مى كند. گروه خودروسازى تويوتا نيز تعهد كرد مبلغ پنج ميليون دلار و شركت نيسان مبلغ ۷۵۰ هزار دلار به آسيب ديدگان كمك رسانى كنند.
فرانسه نيز براى كمك به آسيب ديدگان گردباد «كاترينا» در جنوب آمريكا اعلام آمادگى كرد.
تاكنون سازمان هاى بسيارى از جمله سازمان ملل متحد و كشورهايى نظير كانادا، آلمان و ونزوئلا آمادگى خود را براى ارسال كمك هاى غير نقدى به مناطق آسيب ديده اطراف خليج مكزيك اعلام كرده اند.
دومينيك دوويلپن گفت: از امكانات تامين امنيت شهرى در جزاير ماوراء بحار فرانسه واقع در اقيانوس اطلس برخورداريم كه مى توان اين امكانات را براى كمك به آسيب ديدگان گردباد كاترينا ارسال كرد.
او آمادگى كشورش براى اعزام نيروهاى امداد و نجات جزاير مارتينيك فرانسه كه در زمينه حوادث طبيعى از جمله گردباد، توفان و سيل تخصص دارند را به منطقه سانحه ديده خليج مكزيك اعلام كرد.
نخست وزير فرانسه روز گذشته در ديدار با سفير آمريكا در پاريس آمادگى فرانسه را در كمك رسانى به آسيب ديدگان جنوب آمريكا اعلام داشت.
نيكولا ساركوزى وزير كشور فرانسه نيز در نامه اى خطاب به «ميكائيل شورتوف» همتاى آمريكايى خود نوشت: از نيروهاى امدادى و امنيت شهرى فرانسه خواسته ام با همكاران آمريكايى خود در تماس باشند و نيازهاى آنان را با يكديگر مطالعه كنند.
معاون سخنگوى وزارت خارجه فرانسه نيز آمادگى اين كشور را در ارسال كمك هاى نظامى و شهرى به آسيب ديدگان گردباد آمريكا اعلام كرد.
ژاك شيراك رئيس جمهورى فرانسه نيز طى روزهاى گذشته با ارسال پيام به جورج بوش، همتاى آمريكايى خود، ضمن تسليت به بازماندگان قربانيان گردباد «كاترينا» با آسيب ديدگان و ملت آمريكا ابراز همدردى كرد.
وزير امور خارجه لوكزامبورگ «جين آسلبورن» با ابراز تاسف نسبت به وضعيت مردم منطقه توفان زده لوئيزيانا اعلام كرد جهان نيازمند يك حركت جهانى براى حمايت از افراد در پى رخدادهاى مختلف است و نمونه آن توفان سهمگين آمريكا است. ما بايد با اجراى يك برنامه صحيح افراد مختلف را در پى رخدادها و سوانح طبيعى زير چتر حمايتى قرار دهيم تا شاهد چنين فجايعى نباشيم. او در ادامه سخنانش براى امداد و كمك رسانى به مردم آمريكا اعلام آمادگى كرد.كاخ سفيد آمريكا آمادگى اين كشور را براى دريافت همه نوع كمك هاى خارجى اعلام و از ارسال اين كمك ها استقبال كرد.خسارت مالى اين توفان حدود ۲۵ ميليارد دلار تخمين زده شده است. بهاى نفت خام در بازارهاى بين المللى در پى اين حادثه و از كار افتادن سكوهاى نفتى در خليج مكزيك به رقم بى سابقه بشكه اى ۷۰ دلار و ۸۵ سنت رسيده است.
عمده قربانيان اين توفان در آمريكا را فقرا و بى خانمان ها تشكيل مى دهند كه با حضور در مقابل دوربين هاى تلويزيونى با اعتراض به عملكرد بوش فرياد مى زنند عراقى ها را رها كنيد و به داد مردم برسيد. به سبب خشونت بسيار زياد حاكم بر منطقه امداد رسانى با قايق در مناطق سيل زده نيز متوقف شده است. اين توفان در سه ايالت آلاباما، مى سى سى پى و لوئيزيانا راه هاى ارتباطى را كاملاً از ميان برده است. اجساد هزاران نفر از قربانيان در ميان گل و لاى گير كرده و بوى تعفن مناطق مختلف را در بر گرفته است. به گفته امداد گران به سبب وضعيت نامناسب در داخل شهر ها امكان شيوع بيمارى هاى عفونى نيز چندان دور از ذهن نيست.

توفان بى اخلاقى

درست پشت چراغ قرمز يكباره همه ماشين ها به هم مى زنند، راننده ها چشم هايشان را گرفته اند و از ترس مى لرزند. همه دچار كورى سفيد شده اند، طورى كه جايى را نمى بينند. اما اين كور شدن ناگهانى به رنگ سياه كور شدن هاى عادى نيست، اپيدمى كورى تمام شهر را فرا مى گيرد، ادارات و كارخانه ها از كار مى افتند، چشم چشم را نمى بيند و آدم ها گرسنه و ناتوان تر از هر وقت ديگر، كورمال كورمال، آب و نان مى جويند و دست به جنايت مى زنند، راوى داستان زنى است بينا كه عمق اين فاجعه را مى بيند: فرو ريختن اخلاق درست جايى كه بايد باشد و نظام از هم گسيخته را وصله اى بزند. اين يك سئوال دندان شكن است كه آيا اخلاق براى شرايط عادى است يا كه نه نظم درونى و تقواى نفسى است كه درست بايد در بزنگاه هاى زندگى به گونه اى خودكار دست به كار شود و آدم ها را از آن بدى ها و خوبى ها كه عمرى دم زده اند و شعارشان را داده اند، حفظ كند و وادارد.
آنچه در ابتدا خوانديد روايتى از رمان كورى نوشته ساراماگوى پرتغالى است كه به سال ۱۹۹۸ جايزه نوبل ادبى را گرفت. جالب است كه هاليوود هنوز از اين داستان قلب ماهيت انسان به حيوانى درنده خوى و بى اخلاق فيلمى روانه بازار نكرده است، اما گويا در آمريكا روايات واقعى و داستان هاى مستندى كه روبه روى چشم شبكه هاى خبرى رخ مى دهد بسيار كارسازتر و تكان دهنده تر از صحنه هاى خيال انگيز فيلم هاى هاليوودى است. همچنان كه فرو ريختن برج هاى دوقلو بود و حالا آنچه در ايالت هاى جنوب شرقى آمريكا مى گذرد و شاهدى ديگر. شايد بهتر باشد بحث را از يك كشور به نام آمريكا به ساحت كلى ترى به نام انسان بكشانيم و آن سئوال را دوباره بپرسيم. آيا قواعد اخلاقى در شرايط عادى قابل اجراست يا در شرايط بحرانى؟ و اصلاً ما آدم ها را چه مى شود كه درست در سرگردنه هاى زندگى بيد اخلاقيات مان لرزان مى شود. نمونه توفان مهيب كاترينا مورد خوبى است، توفان مهيبى با قدرت تمام _ معمولاً  پيش بينى مى شود كه توفان هاى دريايى تا به ساحل برسند و پا به خشكى گذارند تحليل رفته و آرام مى شوند، فرضيه اى كه درست برعكس اش در مورد توفان كاترينا رخ داد _ از خليج مكزيك به سمت ايالت هاى جنوب شرقى ايالات متحده راه افتاد و هرچه بر سر راهش بود را درنورديد و درهم كوفت. تا اينجاى قضيه يك بلاى طبيعى رخ داده است و دوباره و چندباره ثابت مى كند كه طبيعت همچنان غيرقابل پيش بينى و رام شدنى است، حتى در مهد تكنولوژى و دانش دنيا. مقامات ايالتى چند روز پيش از توفان به نام پيش بينى هاى هواشناسى كه البته توفانى چنين سهمگين را گمان نكرده بود، از شهروندان خواسته بودند كه خانه ها را تخليه كنند و به نقاط امن بروند، بنابر سابقه هاى قبلى بسيارى خانه ها را گذاشتند و رفتند به اين اميد كه پس از گذر توفان بازگردند. متمولين رفتند و بى سرپناهان و آنها كه چيزى براى از دست دادن نداشتند ماندند به انتظار توفان. در وقت مقرر باد و دريا دست به دست هم دادند و آسمان و زمين را برهم دوختند شهر نيواورلئان كه در ميانه رود مى سى سى پى و دريا واقع بود و با دو بند از تجاوز آب مصون مى ماند به كل غرقه شد و حالا ماه ها بايد وقت صرف شود تا به مدد پمپاژهاى قوى آب شهر تخليه شود. بيشترين خسارت را در ميان سه ايالت توفان زده هم همين ايالت لوئيزيانا ديد كه مركزش همان شهر غرق شده است. توفان كه تمام شد، خيل بيچارگانى ماندند كه دور از همه دنيا، تنها و بى هيچ آب و نانى مانده بودند و هر كس سرپناهى مى جست و نانى و همين جا آغاز غارت و كشتار بود. آدم ها به يكباره موجودات ناتوان و البته تبهكارى شده اند كه براى جايى كه بتوانند بر زمين خشك بياسايند همنوعشان را مى كشند و بر سر تكه اى نان به هم تيراندازى مى كنند. اين خشم كه به آن توفان نسب مى برد، حتى دامن امدادگران را هم گرفته است. امدادگران هم هدف اين تيراندازى هستند به گناه اين كه دير رسيده اند و يا شايد نانى به كسى نداده اند، و حالا گارد ملى آمريكا دستور دارد تا به هر كس كه مغازه ها را خالى مى كند و در خانه ها را مى شكند تيراندازى كند اين ملغمه اى است كه اصلاً نمى توان عدالت را در آشفته بازارش پيدا كرد. حق با كدام طرف است؛ با كسانى كه غارت مى كنند _ و نه همه اين دزدى ها از سر نياز است _ يا با پليس كه شليك مى كند _ و نه همه اين تيرانداختن ها بر سر حراست از اموال بى صاحب است _ اخلاق در كدام سو مى ايستد. شايد اين سئوال آن هم در اين برهه نادرست باشد. نبايد همه قواعد و اصول اخلاقى را درست در مواقع بحرانى سنجيد و ارزيابى كرد. اگر در نظر بگيريم كه آمريكا ثروتمند ترين كشور دنيا است اين را هم بايد بپذيريم كه به همين ميزان كه ثروت تلنبار شده است، دره فراخى از فقر و تبعيض طبقاتى نيز گشوده است. سه ايالت توفان زده از لحاظ درآمد سرانه در رتبه هاى آخر ثروت هستند يعنى فقير ترين ايالت  هاى آمريكا به حساب مى آيند. ايالت لوئيزيانا كه از قضا بيشترين ضربه را از توفان ديده است در رتبه آخر درآمد سرانه و ثروت قرار دارد در ميان ايالت هاى آمريكا كه برخى رتبه هاى جاه و مال دنيا را دارند.
حالا توفان آمده است و تهيدستان در سرزمينى كه با نبود جاده هاى مواصلاتى جزء هيچ كشورى به حساب نمى آيند، خود مختار شده اند، ثروتمندان رفته اند و آوار مكنتشان بر زمين مانده، آيا اگر در ميان اين غارتگران بى اخلاق بوديم از اين سرزمين ويران كامى نمى گرفتيم و اگر جاى پليس آمريكا بوديم، براى حفظ آنچه اموال ديگران است، دست بر ماشه نمى برديم. آنچه پس از اين توفان عبرت انگيز رخ داده گويا نزاع ميان دو اخلاق است؛ اخلاق بالا و اخلاق پائين. اخلاقى كه حامى وضع موجود است يعنى همان كه درآمد سرانه را تقليل داده و ثروت را به گوشه اى كشانده و فقر را به كنارى رانده و اخلاق ديگرى كه مى خواهد عالمى از نو بسازد گرچه در ويرانى. نبايد به اين سادگى جانب يكى از اين دوگونه اخلاق را گرفت. اينجا هم جاى تامل بسى هست، اما مى توان اين نتيجه را گرفت كه نمى توان از آدميانى كه مقهور يك نظام اخلاقى شده اند توقع داشت تا وقتى همه چيز برهم ريخت بر همان قانون كه به ضرب و زور پليس و دادگاه پابرجا مانده، پايبند بمانند، اما حالا شايد هر دو طرف حق داشته باشند كه به قانون اخلاقى خود پايبند بمانند. جنگ دو نظام اخلاقى همچنان ادامه دارد و نبايد طرف پيروز را هركدام كه باشند همان نظام اخلاقى حقيقى پنداشت. تصوير صامت اين جنگ را خبرگزارى ها با عكس يك پلاكارد كه بر سر در مغازه فرش فروشى بود روايت كردند. صاحب فرش فروشى نوشته بود: «من در اينجا با دو تفنگ و يك ساطور و به همراه سگ و زن زشتم منتظر دزدها هستم.»
رمان ساراماگو در همان لحظه كه فكر مى كنيم دنيا رو به سوى تباهى مى رود، يكباره اميدوارانه مى شود. كورى سفيد همان طور كه به يكباره آمده بود، يك دفعه رخت برمى بندد و همه مردم شهر بينا مى شوند و كاروبار به حال عادى درمى آيد. بنا بر رسم روزگار اين توفان هم خواهد گذشت و باز دوباره همه چيز مثل هميشه خواهد شد. اما آيا باز هم بايد همان اخلاق زمانه معمول را سيره و پيشه كرد تا باز هم در موقعيت هاى بحرانى بشكند و برهم ريزد؟

محمد رهبر

منبع : http://www.sharghnewspaper.com